នៅ​ពេល​អ្នក Login ចូល​លើក​ដំបូង​គឺ​ចូល​ទៅ​កាន់​ដោយ​ផ្ទាល់ home directory។ home directory គឺ​មាន​ដូច​គ្នា​ទៅ​និង user-name ដែល​ប្រើ​សម្រាប់ log in ចូល​។​ឧទាហរណ៍​ថា​មាន directory មួយ​ឈ្មោះ​ថា ee91ab និង​មាន​កន្លែង​រក្សាfiles របស់​វា​ដាច់​ដោយ​ឡែក​និង​រក្សា​នូវ sub-directories ជា​ច្រើន​ដែល​ត្រូវ​គេ Save ទុក។​ដូច្នេះ​ដើម្បី​ចង់​ដឹង​ថា​នៅ​ក្នុង home directory អ្នក​ត្រូវ​វាយ​ពាក្យ​បញ្ជា % ls ។ ls command ( lowercase L & lowercase S) តារាង​បង្ហាញ​អំពី folder ​ដំណើរការ​ឬ​ហៅ​ថា current working directory។

មាន​files ជា​ច្រើន​នៅ​ក្នុង home directory តែ​អ្នក​មិន​អាច​មើល​ពួក​វា​ឃើញ​មាន​ករណី​មួយ​អ្នក​អាច​ដឹង​បាន​តាមរយៈ​ការ​លោត​បង្ហាញ​ឬ​ហៅ​ថា​ផ្ទាំង prompt របស់ UNIX។ ពួក​វា​បាន​បង្ហាញ​ឆ្លាស​ដាច់ៗ​ពី​គ្នា​ដែល Files ទាំង​អស់​នោះ​ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល​ឬ​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ប្រព័ន្ធ​ដំណើរការ Administrator នៅពេល​អ្នក​បាន​បង្កើត user account នីមួយៗ។

ការ​ពិត​ណាស់ command ls វា​មិន​បាន​បង្ហាញ​អ្វី​ទេ​ពីព្រោះ​ថា files​ទាំង​អស់​នៅ​ក្នុង home directory គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ចូល​ក្នុង​តារាង​ឬ​ហៅ​ថា list ប៉ុន្តែ​វា​បង្ហាញ​តែ​ឈ្មោះ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​មិន​ចាប់ផ្ដើម​ជាមួយ​ដត់(dot “.” ) Files ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​ជាមួយ​សញ្ញា​ដត់​ឬ dot (.) គឺ​វា​លាក (hidden files) ហើយ​តាមធម្មតា​មាន​កម្មវិធី​បញ្ចូល​ដើម្បី​រៀបចំ​ព័ត៌មាន​ទាំង​នោះ។ Files ទាំង​អស់​នោះ​គឺ​ត្រូវ​បាន​លាក់​ពីព្រោះ​អ្នក​មិន​ត្រូវ​ធ្វើការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ពួក​វា​ទាំង​អស់​នោះ​ទេ​លុះត្រាតែ​អ្នក​មាន​ជំនាញ​យ៉ាង​ថ្នឹក​ជាមួយUNIX។​ដើម្បី​បង្ហាញ files ទាំង​អស់​នៅ​ក្នុង home directory រួម​ទាំង​ឈ្មោះ​ចាប់ផ្ដើម​ជាមួយ​ដត់ (dot) ផង​អ្នក​ត្រូវ​វាយ % ls -a ។​អ្នក​អាច​មើល​លំនាំ​ដូច​ខាងក្រោម​ដោយ​ប្រើ command ls -a lists files ដែល​ជា​ធម្មតា files ទាំង​អស់​នោះ​គឺ​ត្រូវ​បាន​លាក់(hidden files)។

ls គឺជា​ការ​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​ការ​ចាប់​យក​គោល​បំណង​ច្រើន​រីឯ -a វា​បាន​បង្ហាញ​តែ​មួយ​គោល​បំណង​មួយ​ក្នុង​ការ​បង្ហាញ។ ជម្រើស​ឬ​គោលបំណង​ទាំង​នោះ​អ្នក​អាច​ធ្វើការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​បាន។

បង្កើត Directories

-ក្រោយ​ពី​យើង​បាន​បង្កើត user Accountនៅ​ចំណុច​ខាង​លើ​អ្នក​ហើយ​ថា directories & files ទាំង​អស់​នោះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ប្រព័ន្ធ​ដំណើរការ​ឬ​ហៅ​ថា System Administrator ដោយ​ស្វ័យប្រវត្ត។​នៅ​ចំណុច​នេះ​អ្នក​អាច​បង្កើត subdirectory បាន​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​នៅ​ក្នុង home directory ដើម្បី​រក្សា​រាល់ files ទាំង​ឡាយ​ដែល​អ្នក​បាន​បង្កើត​និង​ប្រើប្រាស់​វា​ដោយ​ប្រើប្រាស់​ពាក្យ​បញ្ជា​ឬ​ហៅ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា command ។ Command នោះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា % mkdir unixstuff ហើយ​ពាក្យ​កាត​នៃ​ពាក្យ mkdir (make directory)។

-ដើម្បី​មើល directory ដែល​អ្នក​បាន​បង្កើត​រួច​អ្នក​វាយ​ពាក្យ​បញ្ជា៖ ls នៅ​ក្នុង prompt រួច​ចុច ‘Enter’ key។

ការ​ប្ដូរ​ទៅ​ឱ្យ directory ផ្សេងៗ​គ្នា

-ពាក្យ​បញ្ជា cd directory វា​ធ្វើការ​ប្ដូរ directory ដែល​វា​ធ្វើការ​ផ្ទាល់​ទៅ Directory នៅ​ពេល user login ចូល​ដែល​គេ​ហៅ​ថា current working directory ឱ្យ​ទៅ ‘directory’។ Current working directory ជា directory អ្នក​ស្ថិត​នៅ​ឬ​ជា directory អ្នក​បាន login ចូល​ហើយ​ពាក្យ cd មក​ពី​ពាក្យ change directory ។​ដើម្បី​ប្ដូរ​ទៅ directory ថ្មី​មួយ​អ្នក​វាយ​ពាក្យ​បញ្ជា % cd unixstuff បន្ទាប់​មក​ដើម្បី​មើល​ឈ្មោះ directory អ្នក​បាន​ប្ដូរ​ចូល​ថ្មី​អ្នក​វាយ ls រួច​ចុច Enter អ្នក​និង​ឃើញ directory នោះ Empty មាន​ន័យ​ថា​គ្មាន​អ្វី​នៅ​ក្នុង។​ហើយ​ការ​បង្កើត directory ផ្សេងៗ​នៅ​ក្នុង unixstuff directory ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា Backups។

ចំពោះ Directories . និង ..

ទោះបីជា dot(.) មួយ​និង dot(..) ពីរ​ក៏​ដោយ​ក៏​នៅ​តែ​នៅ​ក្នុង unixstuff directory នោះ​ដើម្បី​មើល​អ្នក​វាយ % ls -a នោះ​អ្នក​អាច​មើល​ឃើញ គ្រប់ directories ផ្សេងៗ​នៅ​ក្នុង unixstuff directory ហើយ​មាន directoryes ពិសេសៗ​ពីរ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា dot(.) & dot(..)។

ចំពោះcurrent directory (.) នៅ​ក្នុង UNIX , (.) វា​មាន​ន័យ​ថា current directory ហើយ​អ្នក​ក៏​អាច​វាយ % cd . ដើម្បី​មើល​ដូច​គ្នា។​កត់ចំណាំ៖​អ្នក​ត្រូវ​ដាក់​មួយ space រវាង cd និង dot។

-dot(.) មាន​ន័យ​ថា​វា​ស្ថិត​នៅ​កន្លែង​អ្នក​មាន unixstuff directory ។​នៅ​ខាង​ដើម​គឺ​យើង​មិន​បាន​យក​វា​មក​ប្រើ​វា​បាន​ពេញលេញ​ទេ​ប៉ុន្តែ​ការ​ប្រើ (.) នេះ​ក៏​វា​ដូច​ការ​ប្រើ​ឈ្មោះ​នៃ current directory ដែរ​ដោយ​វា​បាន​ចងចាំ​ទុក​នៅ​ក្នុង​នោះ។

-ចំពោះ parent directory (..) វា​ជាparent នៃ current directory ហើយ​អ្នក​ក៏​អាច​វាយ % cm .. ផង​ដែរ​ហើយ​វា​និង​ទៅ​ចាប់​យក directory មួយ​ចេញ​ពី​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ត្រលប់​ទៅ​កាន់ home directory វិញ។

ចំណាំ៖​ពេល​អ្នក​វាយ cm ដោយ​មិន​បាន​បញ្ចូល​តម្លៃ​ឬ​ហៅ​ថា argument វា​និង​នាំ​អ្នក​ចូល​ទៅ home directory។

ឈ្មោះ​ទីតាំង​ឬ Pathnames

Pathnames អនុញ្ញាត​ឱ្យ​អ្នក​ចេញ​ទៅ​ធ្វើការ​ខាង​ក្រៅ​ទីតាំង​ជា​កន្លែង​ដែល​អ្នក​អាច​ធ្វើការ​បាន​ទាំង​ស្រុង​ជាមួយ file-system។​ឧទាហរណ៍​អ្នក​ចង់​ចេញ​មក​ក្រៅ​អ្នក​ត្រូវ​វាយ​បញ្ចូល​ឈ្មោះ​ទីតាំង​ឱ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ឬ​ហៅ​ថា pathname នៃ home-directory របស់​អ្នក​ដោយ​វាយ cd ដើម្បី​ចូល​ទៅ​កាន់ home-directory ហើយ​បន្ទាប់​មក​វាយ % pwd

ដោយ​វាយ​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ឧទាហរណ៍​ថា៖ /home/its/ug1/ee51vn ។​នោះ​មានន័យ​ថា ee51vn នៅ​ក្នុង sub-directory ug1(ជា group directory) ហើយ​វា​នៅ​ក្នុង sub-directoy its ហើយ​វា​ក៏​នៅ​ក្នុង home sub-directory ដោយ home directory គេ​ហៅ​ថា top-level របស់ root directory ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​កំណត់​ជា ” / “ ។

-ការ​ប្រើ commands បញ្ជា cd,ls & pwd ដើម្បី​ចូល​ទៅ​កាន់ explore file system។

អំពី home directories និង pathnames

-ស្វែងយល់​អំពី pathnames មុន​ដំបូង​អ្នក​វាយ cd ដើម្បី​ចូល​ទៅ home directory បន្ទាប់​មក​វាយ % ls unixstuff

-ដើម្បី​មើល​ក្នុង​បញ្ជី​នៃ unixstuff directory របស់​អ្នក​ នោះ​អ្នក​ត្រូវ​វាយ % ls backups បន្ទាប់​មក​អ្នក​ទទួល​បាន​សារ “backups: No such file or directory “ ។

មូលហេតុ​ដែល​បង្ហាញ​សារ​បែប​នេះ​មក​ពី​ការ backups គឺ​មិន​នៅ​ក្នុង current working directory របស់​អ្នក។​ដូច្នេះ​ដើម្បី​ប្រើ​ពាក្យ​បញ្ជា(command) លើ file ឬ directory ដែល​មិន​នៅ​ក្នុង current working directory អ្នក​ត្រូវ​តែ​វាយ​បញ្ចូល​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ទាំង cd ទៅ​ពិនិត្យ​មើល directory និង​វាយ​ឈ្មោះ​ពេញលេញ(pathname)ត្រឹមត្រូវ​ហើយ​បន្ទាប់​មក​ដើម្បី​មើល​ឈ្មោះ​មាន​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​នៃ​ការ backups directory របស់​អ្នក​ត្រូវ​វាយ % ls unixstuff/backups រួច Enter។

ការ​ប្រើ​សញ្ញា ~(home directory របស់​អ្នក)

-home directory អាច​ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​ឱ្យ​ដោយ​ចំណងជើង(title) ~ character ។សញ្ញា ~ វា​គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ដើម្បី​បញ្ជាក់​អំពី​ទីតាំង (path) ជាក់លាក់​នៃ​ការ​ចាប់ផ្ដើម home directory របស់​អ្នក។​ដូច្នេះ​អ្នក​ត្រូវ​វាយ % ls ~/unixstuff វាយ​និង​បង្ហាញ​អំពី​មាតិកា​នៃ unixstuff directory របស់​អ្នក​ដោយ​មិន​មាន​បញ្ហា​ដល់​ប្រព័ន្ធ​ដំណើរការ​ផ្ទាល់​អ្នក​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង file system។​អ្នក​អាច​វាយ % ls ~ , % ls ~/.. តើ​អ្នក​គិត​យ៉ាង​ណា​ដែរ?​បញ្ជាក់​អំពី command នីមួយៗ​ម្ដង​ទៀត​នៅ​ក្នុង​តារាង​ខាង​ក្រោម។